MALiB

Zasady kompozycji architektoniczno-urbanistycznej

Główną osią kompozycyjną projektu jest przedłużenie osi głównego wejścia do budynku Starej Mleczarni — to podkreśla wartość i pozycję tego historycznego obiektu w skali Piaseczna.

Nową część rozbiliśmy na mniejsze kubatury i odsunęliśmy je od krawędzi ulicy Dworcowej, tak by nie konkurowały z budynkiem Mleczarni — dzięki lokalizacji w narożniku kwartału to właśnie zabytek pozostaje dominantą w najbliższym sąsiedztwie. Funkcje wymagające większej wysokości cofnęliśmy w głąb działki, żeby stanowiły tło dla historycznej bryły, nie jej konkurencję. Centralną część elewacji wschodniej tworzy minimalistyczna bryła nadwieszona nad parterem, mieszcząca Fab Lab — jej wymiary powtarzają wymiary elewacji wschodniej Mleczarni, co jest świadomym ukłonem w stronę historycznej formy.

Wielkość poszczególnych kubatur nowego obiektu pełni też rolę łącznika w skali urbanistycznej — między drobną, jednorodzinną zabudową w północnej części założenia a masywną zabudową wielorodzinną i zabudową CEM, otaczającą teren od wschodu, zachodu i południa. Dzięki oszczędnej formie i ustawieniu dłuższym bokiem wzdłuż ulicy nowa zabudowa nawiązuje skalą i liniowym charakterem do zabudowy usługowej po przeciwnej stronie ul. Dworcowej, stając się pierwszym akordem w uporządkowaniu jej zachodniej pierzei. Od zachodu nowa bryła domyka skwer przed Centrum Edukacyjno-Multimedialnym, wzbogacając otoczenie zdominowane dziś przez parkingi o kameralne tereny zielone.

Zakres ingerencji w istniejącą tkankę historyczną

Podziały wewnątrz budynku historycznego są w większości wtórne — to dało nam furtkę. Zdecydowaliśmy się przenieść klatkę schodową, co pozwoliło otworzyć oś funkcjonalną i kompozycyjną całego obiektu. Zaproponowaliśmy też częściową rozbiórkę stropów ceramicznych, dzięki czemu można wyeksponować atuty historycznych wnętrz i stworzyć przestrzeń dopasowaną do potrzeb użyteczności publicznej.

W budynku historycznym wydzieliliśmy trzy główne funkcje: galerię, kawiarnię i pion administracyjny (kierownictwo). Projekt zakłada też odtworzenie muralu „Mleko to zdrowie” na elewacji wschodniej oraz wybicie poniżej nowych otworów okiennych, które otworzą widokowo planowaną w tym miejscu kawiarnię. Nawiązaniem do przemysłowej historii budynku mogłoby być wyeksponowanie zachowanych tam zbiorników przemysłowych na mleko — mały, ale wymowny ślad dawnej funkcji miejsca.

W holu zaproponowaliśmy dwa nadwieszone, przeszklone boksy — jeden wychodzący z budynku Mleczarni, drugi z nowego budynku — jako formę dialogu między starym a nowym i cytat z istniejącej tkanki zabytku.

Wierzymy — i potwierdza to nauka — że główną wytyczną przy projektowaniu tego typu budynków powinna być ich bezwarunkowa dostępność. Rozumiemy ją szerzej niż tylko brak barier architektonicznych i udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami. To przede wszystkim możliwość wejścia w przestrzeń bez wysiłku i wahania — z poczuciem, że to miejsce dla każdego, w którym można czuć się swobodnie i komfortowo.

Tworząc koncepcję MALiB, czerpaliśmy zarówno ze znakomitych przykładów bibliotek publicznych — jak biblioteka Oodi w Helsinkach — jak i z własnego doświadczenia lockdownu, kiedy na własne oczy widzieliśmy, jak miasto pozbawione dostępu do budynków użyteczności publicznej traci puls. Dlatego wypracowaliśmy koncepcję, która pozwala poszczególnym funkcjom działać niezależnie od siebie i umożliwia korzystanie z budynku — choćby w ograniczonym zakresie — nawet wtedy, gdy część jego usług jest z jakiegoś powodu niedostępna.

Układ funkcjonalny

Parter budynku Mleczarni zajmują kawiarnia i galeria. Ze względu na różnicę poziomów dostęp dla osób z niepełnosprawnościami zapewnia ruchoma platforma wewnętrzna. W nowym budynku sercem parteru jest wypożyczalnia z czytelnią — zorganizowaną częściowo przy wypożyczalni, a częściowo jako integralna część holu i strefa wolnego dostępu.

W południowej części założenia zlokalizowaliśmy salę widowiskową ze składaną widownią. Przylega do niej foyer — kompozycyjne przedłużenie czytelni i holu, z własnym zapleczem cateringowym. Toalety i szatnie dla sali widowiskowej znajdują się na poziomie -1, pod foyer, dzięki czemu sala może funkcjonować niezależnie od reszty budynku. Jej magazyn zlokalizowaliśmy w podziemiu, wyposażając go w windę towarową.

Pierwsze piętro budynku historycznego to część administracyjna i antresola kawiarni. W nowej części obiektu całe pierwsze piętro przeznaczyliśmy na potrzeby Fab Labu — otwarty plan pozwala dowolnie kształtować tę przestrzeń w miarę zmieniających się potrzeb. Drugie piętro nowej części mieści pomieszczenia socjalne i biurowe, a także archiwum — odpowiedź na potrzeby biblioteki. Na poziomie -1 w części historycznej znajdują się toalety oraz zaplecze socjalno-magazynowe kawiarni. Pod nową częścią obiektu zaprojektowaliśmy garaż podziemny, pomieszczenia techniczne i węzeł sanitarny z szatniami dla sali widowiskowej.